سيد علي اكبر قرشي
6
قاموس قرآن ( فارسي )
كشاف و الميزان * ( « يَذْرَؤُكُمْ » ) * را تكثير گفتهاند يعنى شما را در آن جعل و بوسيلهء نسل ، زياد ميكنند . طبرسى اين معنى را از زجّاج و فرّاء نقل مىكند . از قاموس نقل شد كه تكثير يكى از از معانى ذرء است . ذرّيّة : فرزند . نسل . در مجمع ذيل آيهء 124 بقره ميگويد : ذرّيّه و نسل و ولد نظير هماند و در اصل آن چهار مذهب است ذرء ، ذرّ ، ذرو ، ذرى . در اقرب الموارد ميگويد : ذرّيّه كه بضم و فتح و كسر ذال خوانده مىشود بمعنى نسل است و اصل آن ذرّيئه بوده همزه را بياء قلب و در هم ادغام كردهاند جمع آن ذرّيّات و ذرارى است . * ( « وَأَزْواجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ » ) * غافر : 8 . در صحاح ميگويد : ذرء بمعنى آفريدن است و بنسل جن و انس از همين جهت ذريّه گفتهاند . قاموس نيز آن را نسل گفته اعم از نسل انس يا جن . بعقيدهء راغب ذريّه در واحد و جمع به كار ميرود و اصل آن جمع است . در اين صورت بايد گفت : ذرّيّات و ذرارى جمع بجمعاند . ولى از اقرب نقل شد كه ذريّه مفرد است . * ( « رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً » ) * آل عمران : 38 پروردگارا از جانب خودت براى من نسل و فرزند پاكى عطا فرما . * ( « وَلَه ذُرِّيَّةٌ ضُعَفاءُ » ) * بقره : 266 از ذرّيه در اينجا جنس اراده شده لذا وصفش جمع آمده است همچنين در آيهء * ( « فَما آمَنَ لِمُوسى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِه عَلى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَائِهِمْ . . . » ) * يونس : 83 و در آيات ديگر نيز چنين است [ . ] در اينجا لازم است چند آيه را بررسى كنيم : 1 - * ( « وَتِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى قَوْمِه ) * . . . * ( وَوَهَبْنا لَه إِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ كُلاًّ هَدَيْنا وَنُوحاً هَدَيْنا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِه داوُدَ وَسُلَيْمانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسى وَهارُونَ ) * . . . * ( وَزَكَرِيَّا وَيَحْيى وَعِيسى وَإِلْياسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ » ) * انعام : 83 - 85 . ضمير * ( « ذُرِّيَّتِه » ) * در ظاهر به ابراهيم عايد است زيرا جملهء * ( « وَنُوحاً هَدَيْنا ) *